گروه آموزشی مهندسی ایمنی و حفاظت
| |
معرفی رشته مهندسی حفاظت فنی ( Technical HSE )
مهندسی ایمنی و حفاظت محیط زیست ( HSE ) از سه بخش متفاوت اما لاینفک تشکیل شده است :
-
سلامت ( HEALTH ) : یک مهندسی ایمنی و حفاظت محیط زیست وظیفه دارد تا از سلامت نیروی انسانی زیر مجموعه ی خودش را حفظ کند . مهندس HSE باید خطرات موجود در محیط کار اعم از صوتی و الکترونیکی و ... را شناسایی کرده و راهکار هایی را برای کنترل آنها ارایه بدهد.
-
ایمنی ( Safety ) : مهندس HSE وظیفه دارد دستورات لازم جهت حفاظت کامل ازدستگاه ها و مخازن را صادر کند . بدین معنی که در محیط صنعتی بزرگی مانند پالایشگاه هر عملیاتی که باید انجام شود یا هر واحد جدیدی که قرار است تاسیس شود در درجه اول باید یک مهندس HSE آن را تایید کند که خطری نداشته باشد و در این حالت مهندس HSE مسئولیت خطرات احتمالی را بر عهده دارد . برای این امر که عمده ی فعالیت های یک مهندس HSE را شامل می شود تکنیک ها و مهارت های بسیار نیاز است مثل ارزیابی ریسک که خود علم بسیار بزرگی است .
-
محیط زیست ( Environment ) : دردرجه سوم یک مهندس HSE باید محیط زیست را از آلودگی نجات دهد . فاظلاب صنعتی محیط بزرگ پالایشگاه باید قبل از ورود به طبیعت تصفیه شود و یک مهندس HSE یاد می گیرد که چگونه این فاضلاب و پسماند ها را تصفیه کند و خطرناشی از آنها را به حداقل برساند .
مدیریت HSE : امروزه یکی از مهتمرین دغدغه های دست اندرکاران صنایع ، ایجاد یک سیستم یکپارچه و پیوسته است که کلیه قسمت های HSE اعم از بهداشت ، محیط زیست و ایمنی راتحت پوشش قراردهد .
واحد های درسی رشته ی ایمنی و حفاظت فنی دردانشکده نفت آبادان
بعد از استقرار نظام مدیریت HSE در سال 1380 ، نیاز به حضور متخصصان HSE در صنعت احساس شد . بر این اساس ، یک رشته ی آکادمیک جدید که البته سال هاست به صورت تجربی درصنعت مورد بهره برداری واقع می شود ، در سال 1383 به سفارش شرکت ملی صنایع پتروشیمی ایران در دانشکده نفت آبادان ایجاد شد . این دوره مشتمل بر دروس پایه و اصلی « مهندسی شیمی » می باشد و دروس تخصصی آن به شرح ذیل می باشد که برخی از آنها به اختصار توضیح داده شده است .
دروس مربوط به مهندسی ایمنی :
-
اصول ایمنی
-
ایمنی در صنایع نفت و پتروشیمی
-
اصول طراحی سیستم های ایمنی
-
شناسایی و کنترل مخاطرات محیط کار
-
مدیریت ریسک : انسان در فعالیت های خود همواره با خطرات بسیاری روبه روست ، برخی از این مخاطرات در صورت رخداد ، باعث ایجاد آسیب ها و صدامت بسیار جدی می شوند . لذا یک برنامه مدون جهت ارزیابی ریسک های موجود بسیار ضروری به نظر می رسد . این واحد درسی دانشجویان را در جهت شناسایی ، ارزیابی و کنترل ریسک ها و خطرات موجود در صنایع مختلف تقویت می نماید .
دروس مربوط به بررسی و کنترل آلودگی ها در محیط زیست :
-
آلودگی صوتی و کنترل آن : یکی از جدی ترین خطراتی که همواره در کنار انسان می باشد مسئله ی آلودگی صوت است . صدمات ناشی از صوت به خصوص درمناطق صنعتی ( واحد های صنعتی ) باعث شده که تلاش در جهت کنترل و کاهش صوت صورت گیرد . این واحد درسی با ارائه تعریف مناسب از ماهیت و خصوصیات صوت راه کارهای کنترل و کاهش آن را تا حد مطلوب ، برای دانشجویان مطرح می نماید .
-
آلودگی آب و هوا و کنترل آن : صنایع همواره به عنوان یکی از اصلی ترین منابع آلوده کننده محیط زیست محسوب می شوند . آلودگی های ناشی از واحدهای صنعتی عواقب شدیدی برای سلامت انسان به دنبال خواهد داشت . لذا کنترل و هدایت صنایع به سمت آلودگی های کمتر یکی از اهداف اصلی ارگان های زیربط می باشد که باید توسط مهندسین محیط زیست صورت گیرد . این واحد درسی می تواند شناخت صحیح و جامعی از اصول محیط زیست در دانشجویان ایجاد کند و آنها را بطور جزئی با روش های کنترلی آشنا سازد .
دروس مربوط به بررسی وکنترل آلودگی های محیط کارو جلوگیری از ضایعات انسانی :
- سموم و مواد شیمیایی خطرناک
- بیماری های حرفه ای و بهداشت صنعتی
- ایمنی و حفاظت شغلی
واحد درسی مدیریت HSE با ارائه تعریف کلی از HSE راه کارهای مدیریت و ایجاد یک محیط یکپارچه که به هدف نهایی شرکت بیانجامد را بیان می کند .
تعداد کل واحدهای درسی 146 واحد به شرح زیر و 7 واحد کارآموزی و پروژه است :
دروس عمومی 23 واحد
دروس پایه 28 واحد
دروس اصلی 60 واحد
دورس تخصصی 35 واحد
کارآموزی و پروژه 7 واحد
کاربرد نانو در رشته HSE
تاریخچه ی کاربرد نانو در جهان به دوران قرون وسطی برمی گردد که اولین بار در شیشه کلیساها از آن استفاده شد . بعدها رومیان از رنگ های نانویی در ساخت ظروف شیشه ای استفاده کردند . ایرانیان نیز از پیشگامان استفاده ازنانو در جهان بوده اند . به عنوان مثال می توان از کاربرد نانو در خشت های ارگ بم نام برد . البته این تنها بخشی از کاربرد نانو در گذشته بوده است . امروزه با کشف آثار باستانی دیگر که درساخت آنها از نانو استفاده شده است اعجاز دانشمندان دررابطه با استفاده از آن ها در صنعت وساختمان سازی برانگیخته شده است . متاسفانه تاکنون اطلاعاتی در مورد چگونگی تولید این مواد درگذشته بدست نیامده است .
اولین گام در رابطه با شناخت این مواد توسط « ریچارد فاینمن » برداشته شد . او در سال 1980 مقاله ای در مورد قابلیت فناوری نانو در آینده منتشرکرد و در سمینار سالیانه فیزیکدانان امریکا که در همان سال برگزار شد سخنرانی کرد . عنوان سخنرانی وی « درآن فضای زیادی وجود دارد » بود . این سخنرانی درابتدا چندان مورد توجه قرار نگرفت . اما با گذشت زمان اهمیت موضوع این سخنرانی آشکار گردید ، و دانشمندان به همین دلیل او را « پدر علم نانو » نامیدند . بعد از « فاینمن » در سراسر دنیا تحقیق بر روی این ماده ریز شگفت انگیز صورت گرفت .چند سال بعد دانشمندی به نام « کسلر »این ماده را « نانو » نامید . تعریف وی از نانو اینگونه بود : « نانو موادی می باشند که اندازه حداقل یکی از ابعاد آن ( طول ، عرض ، ارتفاع ) بین nm1000- nm10 باشد » . بعدها با توسعه ی علم نانو ، کاربرد این ماده درتمام علوم و صنایع گسترش یافت . در حال حاضر سازمان های مختلف به طور گسترده در برنامه های تحقیقاتی و علمی برروی نانو مواد سرمایه گذاری می کنند . از مزیت های این مواد ارائه ی راه حل های نوین برای حل مسائل مختلف در رشته های متفاوت علمی است . در رشته ی HSE مطالعه بر روی نانو مواد در 2 شاخه « مدیریت HSE و ریسک » و « کاربرد نانومواد برای حل مشکلات فنی در HSE » متمرکز شده است .
-
مدیریت HSE در ریسک : به دلیل عدم اطمینان درباره ی فناوری نانو در آینده ، این فناوری با چالش مواجه خواهد بود ، بااین وجود نانو مزایای بسیار زیادی نیزدارد که نمی توان از آنها چشم پوشی کرد .
یک فناوری جدید ممکن است پیامدهای ناخواسته ی زیادی را بهمراه داشته باشد ، به همین منظور دولت مردان و دانشمندان در امریکا به تشکیل یک موسسه استاندارد زیر نظر مستقیم کاخ سفید به نام NOISH اقدام کردند . این موسسه به بررسی رویکردهای فناوری نانو ایمن ( Approach to safe ) پرداخت و باانتشار سند های سالیانه ، پیشنهادهایی را درمورد « HSE nano technology » ارائه داد ودر آن تاکید شده که برای کنترل انتشارنانو مواد مهندسی شده هنگام تولید آن و استفاده آن در صنعت ، تدابیر خاصی اتخاذ شود و بخشی از هزینه های کاربردی نانو را به HSE اختصاص دهند . هم اکنون Nano HSE و Nano Risk Management یکی ازمهمترین موضوعات پیش روی دانشمندان سراسر جهان است . بطوریکه امریکا برای سال 2009 مبلغ 57613 میلیون دلار را به این قسمت اختصاص داده است .
-
کاربرد نانو مواد برای حل مشکلات فنی در HSE : با گسترش سریع نانو مواد در همه ی شاخه های علوم ، دانشمندان به دنبال رفع مشکلات مردم قرن 21 افتادند از مهمترین مشکلات بشردر این سالها ، مسئله ی آلودگی های منابع طبیعی ( آب ، خاک ، هوا ) توسط صنایع ، کارخانجات ، شرکتهای نفتی و ... بوده است .
تعداد اعضاء هيات علمي گروه مهندسی ایمنی و حفاظت : -
|
|